Tên khoa học Excoecarìa cochinchinensis Lour. (Excoecarìa bicoỉor Hass., Excoecaria oríentaỉìs Pax. et Hoffin., Antiàesma bicolor Hassk).

Thuộc họ Thầu dầu Euphorbiaceae.

A. Mô tả cây

Đơn lá đỏ là một loại cây nhỏ, cao 0,70-1,50m, có cành nhỏ, gầy, dài, màu tía. Lá mọc đôì, hình trái xoan thuôn dài, phía cuống nhọn, phía đầu có mũi nhọn ngắn, dài 6-12cm, rộng 1,2-4cm, mặt trên lá màu xanh lục sẫm, mặt duới màu tía đỏ, mép có răng cưa, cuống ngắn 5-10mm. Hoa mọc thành bông ở kẽ M hay đầu cành, bông hoa đực dài 2cm, bông hoa cái ngắn hơn. Quả 3 mảnh, đưòng kính chừng lem, hạt hình cầu, màu nâu nhạt, đường kính 4mm. Mùa hoa vào các tháng 4-5-6 (Hình 295).

Tên khoa học Terminaỉia chebula Retz. (Teỉminalia reticuỉata Roth., Myrobalanus chebuỉa

Gaertn.).

Thuộc họ Bàng Combretaceae.

Kha tử (Fructus Terminaliae) là quả chín sấy hay phơi khô của cây chiều liêu hay kha tử.

A. Mô ta cây

Chiều liêu là một cây to cao chừng 15-20m, có vỏ màu đen nhạt trẽn có những vạch nót dọc. Lá mọc đối cuống rất ngắn, hình trứng, phía cuống tròn hơi thon, đầu nhọn, dài chừng 15'20cm, rộng 7-15cm, dai, hơi có lông mềm trên cả haii mặt, sau thì nhẩn, ờ đẩu cuống có hai tuyến nhỏ hình mắt cua. Hoa mọc thành bông, nhỏ, màu trắng, 1-ỡng tính, mùi thơm, mọc ở đầu cành hay ở kẽ lá, cuống ngắn, trên có phủ lông màu vàng nhat . Quả hình trứng thon, dài 34cm, rộng 22-25mm, hai đầu tù, không có dìa, có 5 cạnh dọc, màu nâu vàng nhạt, thịt đen nhạt, khô, cớng và chắc. Hạch cứng, hơi hình 5 cạnh, dày chừng 10-15mm, 1 hạt, lá mầm cuốn (Hình 328, Hm 32,1).